Kolekcja huculska w zbiorach Muzeum Etnograficznego im. Seweryna Udzieli w Krakowie: historia powstania zbiorów i problem badawczy

Olena Kozakevych

doi:10.61464/siml.156

Opublikowane: 2024-12-231

Tom 26 (2024)

Kolekcja huculska w zbiorach Muzeum Etnograficznego im. Seweryna Udzieli w Krakowie: historia powstania zbiorów i problem badawczy

Olena Kozakevych

Dział: Tematy i problemy

https://doi.org/10.61464/siml.156

Abstrakt

W artykule analizie poddano kolekcje huculską ze zbiorów Muzeum Etnogarficznego im.Seweryna Udzieli w Krakowie – najstarszą i najcenniejszą wśród kolekcji muzealnych w Polsce. Uwagę skupiono na historii powstania „huculiany” w MEK, również jak i na broblemach badawczych, związanych z opracowaniem merytorycznym. Historia powstania huculskiej kolekcji w MEK związana jest głównie ze zbiorami Muzeum Techniczno-Przemysłowego i Muzeum Narodowego w Krakowie.

Ważny problem stanowi identyfikacja objektów jako „huculskich”. Były one bardzo różnie przyjmowane do zbiorów: według miejsca zakupu, sprzedawcy lub poprzedniego właściciela produktu, cech lokalnych, czy ówczesnego podziału historyczno-etnograficznego. Za dyskusyjną można również uznać historyczną i etnograficzną definicję Huculszczyzny dotyczącą pochodzenia obiektów. Kwestionowana jest również przynależność etnograficzna niektórych miejscowości do Huculszczyzny. W artykule podjęty problem określenia dzieł sztuki jako „huculskiej” czy „z Huculszczyzny”, również wpływów i przenikania mody miejskie/europejskiej oraz wykształcenia zawodowego na wyroby huculskie i odwrotnie.

Słowa kluczowe:

Muzeum Etnograficzne im. Seweryna Udzieli w Krakowie, Muzeum Techniczno-Przemysłowe w Krakowie , Muzeum Narodowe w Krakowie, Huculszczyzna, kolekcje, sztuka huculska, zdobnictwo, tradycja

Inne teksty tego samego autora

Olena Kozakevych, Stroje huculskie w zbiorach Muzeum Etnograficznego im. Seweryna Udzieli w Krakowie: przyczynek do badań , Studia i Materiały Lubelskie: Tom 23 (2021)

Pobierz pliki

SiML.26.s.29-41

Zasady cytowania

Kozakevych, O. (2024). Kolekcja huculska w zbiorach Muzeum Etnograficznego im. Seweryna Udzieli w Krakowie: historia powstania zbiorów i problem badawczy. Studia I Materiały Lubelskie, 26, 29–41. https://doi.org/10.61464/siml.156

Cited by / Share

Bibliografia

Archiwum MEK, Dział Dokumentacji Kontekstów Kulturowych, Korespondencja Muzeum Etnograficznego i Towarzystwa Przyjaciół Muzeum (1910), 1/3071/Ręk., s. 2–3.

Archiwum MEK, Dział Dokumentacji Kontekstów Kulturowych, Korespondencja Muzeum Etnograficznego w Krakowie (1912), 1/3073/Ręk., s. 13–18.

Archiwum Państwowe w Krakowie, Muzeum Przemysłu Artystycznego w Krakowie (1868–1952), Akta Muzeum Przemyslowego, MPA 1–16.

ІФДОА (Archiwum Państwowe w Iwano-Frankiwsku), Ф. 262, Оп. 1, Спр. 333, „Анкетные сведения о состоянии промышленных предприятий Станиславского воеводства” (1938–39).

ІФДОА (Archiwum Państwowe w Iwano-Frankiwsku), Ф. 263, Оп. 1, Спр. 969, „Копии ведомостей на выдачу зарплаты рабочим трикотажной фабрики акционерного общества »Гассорейг« в г. Косове (1935–39 рр.)”.

Beiersdorf Zbigniew, Muzeum Techniczno-Przemysłowe w Krakowie, „Rocznik Krakowski” 1991, t. LVII, s. 129–164.

Bujak Jan, Muzealnictwo etnograficzne w Polsce (do roku 1919), „Zeszyty Naukowe UJ. Prace Etnograficzne” 1975, z. 8, s. 64.

Dolińska Magdalena, Kolekcja etnograficzna Muzeum Techniczno-Przemysłowego w Krakowie, [w:] Мистецька культура: історія, теорія, методологія: тези доповідей VII Міжнар.Наук. конф. (Львів, 30 вереся 2019 р.), ред.-упоряд.

О. Осадця, Л. Купчинська, відп. ред. Л. Сніцарчук, Львів 2022, с. 344–351.

Dolińska Magdalena, Kolekcje etnograficzne z Kresów wschodnich dawnej Rzeczypospolitej w Muzeum Etnograficznym w Krakowie, [w:] Dziedzictwo i pamięć Kresów Wschodnich Rzeczypospolitej.

Materiały I Muzealnych spotkań z Kresami zorganizowanych przez Muzeum Niepodległości w Warszawie w dniach 26–27 maja 2008, Warszawa 2009, s. 319–328.

Dolińska Magdalena, Muzeum Etnograficzne w Krakowie – wierność tradycji, „Lud” 2003, t. 87, s. 83–109.

Ємчук Aдріана, Пам’ятки культури і мистецтва Гуцульщини в музеях Кракова, [w:] Сучасний контент. Музейна галузь. Історія, здобутки та перспективи, наук. ред. Ярослава Ткачук, Андрій Кoролько, Коломия 2016, c. 226–228.

Falkowski Jan, Północno-wschodnie pogranicze Huculszczyzny, „Lud” 1938, Prace Etnograficzne, nr 4, s. 112.

Falkowski Jan, Zachodnie pogranicze Huculszczyzny. Dolinami Prutu, Bystrzycy Nadwórniańskie, Bystrzycy Sołotwińskiej i Łomnicy, „Lud” 1937, Prace Etnograficzne, nr 3, s. 170.

Falkowski Jan, Ze wschodniego pogranicza huculskiego, „Lud” 1936, Prace Etnograficzne, nr 2, t. XXXIV, s. 132–156.

Golubec Mykoła, „Sztuka Huculska” w Kosowie: pierwsza wystawa kilimów i wyszywek, Lwów 1930, s. 14.

Grabski Marek, Kolekcja ceramiki pokuckiej, [w:] Przewodnik po zbiorach huculskich Muzeum Etnograficznego w Krakowie, red. nauk. Urszula Janicka-Krzywda, Katarzyna Barańska, „Rocznik Muzeum Etnograficznego im. Seweryna Udzieli” 2009, t. XV, s. 77–98.

Graff Grzegorz, Huculska kolekcja Heleny Dąbczańskiej w Muzeum Etnograficznym w Krakowie – sylwetka kolekcjonerki, [w:] Huculszczyzna, jej kultura i badania, red. Jan Stęszewski, Justyna Cząstka-Kłapyta, Kraków 2008, s. 127–136.

H. M., „Sztuka Huculska” w Kosowie: druga wystawa kilimów, Lwów 1936, s. 36.

Hapanowicz Piotr, Działalność Muzeum Techniczno-Przemysłowego w Krakowie i jego likwidacja w latach 1949–1950, „Zarządzanie w Kulturze” 2007, t. 8, s. 43–62.

Homolacs Karol, Przewodnik po zbiorach Muzeum Przemysłowego im. Dra Adriana Baranieckiego w Krakowie, Kraków 1928.

Jełowicki Arkadiusz, Etnicyzowanie przedmiotów i jego skutki. O roli ukraińskich zbiorów etnograficznych w Polsce, „Muzealnictwo” 2017, nr 58, s. 208–213. DOI: https://doi.org/10.5604/01.3001.0010.2239

Katalog I. Wystawy Towarzystwa „Polska Sztuka Stosowana”, Kraków 1902, s. 3–19.

Katalog tymczasowy działu etnograficznego, Kraków 1904.

Kołodziejowa Bolesława, Miejskie Muzeum Przemysłowe im dr. Adriana Baranieckiego w Krakowie, „Rozprawy i Sprawozdania Muzeum Narodowego w Krakowie” 1976, t. XI, s. 186–230.

Козакевич Oлена, „Гуцуліана” в Етнографічному музеї ім. Северина Удзєлі у Кракові: передумови створення колекціїї (одяг, тканини, вишивка, мереживо), [w:] Музей – платформа суспільного діалогу, упоряд. І. Полянська, Львів 2022, c. 285–293.

Kozakevych Olena, Hutsul folk costumes in the collection of the Seweryn Udziela Ethnographic Museum in Kraków: a contribution to research, „Studia i Materiały Lubelskie” 2021, t. 23, s. 41–53. DOI: https://doi.org/10.61464/siml.47

Kozakevych Olena, Hutsul Folk Costumes (Embroidery, Lace, Knitting) in The Collection Of The Seweryn Udziela Ethnographic Museum in Krakow, „KIN Journal”, Science Series “Cultural and Historical Heritage: Preservation, Presentation, Digitization” 2022, vol. 8, issue 2, p. 11–20.

Kozakevych Olena, Hutsul Folk Costumes in the Collection of the Seweryn Udziela Ethnografic Museum in Krakow: The History of the Creation (Embroidery, Lace Making, Knitting), [w:] Patrimoniul cultural de ieri – implicaţii în dezvoltarea societăţii durabile de mâine, vol. IV, Iași 2022, p. 193–198. DOI: https://doi.org/10.55630/KINJ.2022.080201

Kozakewycz Olena, Kolekcja huculska w zbiorach Muzeum Narrodowego w Krakowie i Muzeum Etnograficznego im. Seweryna Udzieli w Krakowie: stroje i tkaniny, [w:] Stan badań nad wielokulturowym dziedzictwem dawnej Rzeczypospolitej,red. Wojciech Walczak, Katarzyna Wiszowata-Walczak, Zachowanie Polskiego Dziedzictwa Narodowego, t. XV, Białystok 2023, s. 71–125

Kozakevych Olena, Kosów Huculski – ośrodek dziewiarstwa na Ukrainie Zachodniej w XX wieku, [w:] Łemkowie, Bojkowie, Rusini. Historia, współczesność, kultura materialna i duchowa, Zielona Góra 2009, s. 271–279.

Козакевич Oлена, Осередки текстильного виробництва на Станіславівщині: передумови створення, діяльність, асортимент, [w:] W obliczu nowej rzeczywistości. Stanisiawów i Ziemia Stanisławowska w latach 1918–1923, red. nauk. Mariusz Kardas, Adam Adrian Ostanek, Piotr Semków, Warszawa 2018, s. 221–247.

Kozakewycz Olena, Strój ludowy „kolorowych” wsi na północno-zachodnim pograniczu Huculszczyzny: cechy etniczno-lokalne i artystyczne, [w:] Na pograniczach. Instytucje i ludzi pogranicza, red. Robert Lipelt, Sanok 2020, s. 173–194.

Kunysz Antoni, Początki muzealnictwa na ziemiach polskich ze szczegółowym uwzględnieniem muzealnictwa galicyjskiego, „Rocznik Historyczno-Archiwalny” 1987, t. IV, s. 3–24.

Lista osób, które od czasu założenia Muzeum Techniczno-Przemysłowego w Krakowie ofiarami swymi wzbogaciły istniające zbiory, Kraków 1869.

Rostafiński Józef, Adrian Baraniecki, twórca Muzeum Przemysłowego (1828–1891), „Przemysł i Rzemiosło” 1921, R. 1, nr 1, s. 3–4.

Sprawozdanie Wydziału Towarzystwa Muzeum Etnograficznego w Krakowie za rok 1911, Kraków 1912.

Sprawozdanie Wydziału Towarzystwa Muzeum Etnograficznego w Krakowie za rok 1912, Kraków 1913.

Sprawozdanie Wydziału Towarzystwa Muzeum Etnograficznego w Krakowie za rok 1913, Kraków 1914.

Sto i pół. Opowieści z Muzeum Etnograficznego w Krakowie, Kraków 2011.

Till Stanisław, Powstanie Muzeum Przemysłowego i Krajowego Instytutu Popierania Rękodzieł i Przemysłu w Krakowie. Przeszłość, stan obecny, ogólne sprawozdanie za 1911 do 1913. Szkic planu na przyszłość, Kraków 1914.

Tor Eugeniusz, Zadania Miejskiego Muzeum Przemysłowego, „Przemysł i Rzemiosło” 1921, R. 1, nr 1, s. 8–11.

Udziela Seweryn, Muzeum Narodowe w Krakowie. Dział etnograficzny, Kraków 1905.

Вільшанецька Bолодимира, По виставці українського народного мистецтва в Данцигу, „Нова Хата” 1931, ч. 9, с. 2–3.

Вільшанецька Bолодимира, Повиставові міркування, „Нова Хата” 1931, ч. 6, c. 6.

Zapomniane Muzeum. Adrian Baraniecki i Muzeum Techniczno-Przemysłowe 1868–1950, katalog wystawy, Muzeum Inżynierii Miejskiej, Kraków 2013.