Przestrzeń i granice w krajobrazie

Tadeusz Chmielewski

doi:10.61464/siml.95

Opublikowane: 2023-12-211

Tom 21 (2019)

Przestrzeń i granice w krajobrazie

Tadeusz Chmielewski

Dział: Tematy i problemy

https://doi.org/10.61464/siml.95

Abstrakt

Struktura krajobrazu i jego walory fizjonomiczne mają ogromne znaczenie dla jakości naszego życia, a wiedza o funkcjonowaniu i komponowaniu systemów krajobrazowych oraz o efektach percepcji określonych cech środowiska jest niezbędna dla prawidłowego zarządzania zasobami przestrzeni. Równolegle do rozwijanych przez geografów, ekologów i architektów koncepcji materialnej struktury krajobrazu na gruncie psychologii i socjologii rozwijały się teorie percepcji środowiska, wyjaśniające, jaki wpływ ma odbieranie cech otaczającej nas przestrzeni na nasze samopoczucie, zachowania, oczekiwania. Artykuł zawiera zestawienie porównawcze wiodących teorii percepcji przestrzeni z koncepcjami istnienia materialnych - ekologicznych i fizjonomicznych - granic krajobrazowych. Uświadomienie sobie różnic między tymi teoriami i koncepcjami może stanowić inspirację do zainicjowania interdyscyplinarnych projektów badawczo-wdrożeniowych, dotyczących oceny wpływu struktury i stopnia antropogenicznego przekształcenia krajobrazu na samopoczucie użytkowników przestrzeni, a także służyć wykorzystaniu wiedzy o percepcji krajobrazu do kształtowania środowiska w sposób lepiej odpowiadający współczesnym potrzebom społecznym.

Słowa kluczowe:

percepcja środowiska, struktura krajobrazu, granice krajobrazowe, kształtowanie krajobrazu

Pobierz pliki

siml.21.s.25-35

Zasady cytowania

Chmielewski, T. (2023). Przestrzeń i granice w krajobrazie. Studia I Materiały Lubelskie, 21. https://doi.org/10.61464/siml.95

Cited by / Share

Bibliografia

A New Look of Ecotones: Emerging International Projects of Landscape Boundaries, red. F. Di Castri, A. J. Hansen, M. M. Holland, „Biology International", Special issue 1988, 17, s. 1-163.

Appleton J., The Experience of Landscape, London-New York 1975, s. 1-296.

Bogdanowski J., Kompozycja i planowanie w architekturze krajobrazu, Wrocław-Warszawa-Kraków-Gdańsk 1976, s. 1-271.

Bogdanowski J., Metoda jednostek i wnętrz architektoniczno-krajobrazowych (JARK-WAK) w studiach i projektowaniu, Kraków 1994, s. 1-36.

Chmielewski S., Chmielewski T. J., Kułak A., Audyt krajobra- zowy presji wizualnej, na przykładzie Lublina, Lublin 2018, s. 1-145.

Chmielewski T. J., Pojezierze Łęczyńsko-Włodawskie: prze- kształcenia struktury ekologicznej krajobrazu i uwarunko- wania zagospodarowania przestrzennego, „Monografie Komitetu Inżynierii Środowiska PAN", vol. 4, Lublin 2001, s. 1-146.

Chmielewski T. J., Systemy krajobrazowe: struktura, funkcjonowanie, planowanie, Warszawa 2012, s. 1-408.

Chmielewski T. J., Butler A., Kułak A., Chmielewski S., Landscape's Physiognomic Structure: Conceptual Development and Practical Applications, "Landscape Research" 2018, 43.3, s. 410-427. DOI: https://doi.org/10.1080/01426397.2017.1314454

Chmielewski T. J., Kułak A., Ekotony w krajobrazie i krajobraz ekotonów: nowe wyzwania dla uznanej koncepcji, "Prace Komisji Krajobrazu Kulturowego" 2016, 31, s. 25-42.

Chmielewski T. J., Kułak A., Struktura fizjonomiczna krajobrazu, [w:] Struktura środowiska przyrodniczego a fizjonomia krajobrazu, red. W. Ziaja, M. Jodłowski, Kraków 2014, s. 33-52.

Clements F. E., Research Methods in Ecology, Lincoln (USA)1905, s. 1-115. DOI: https://doi.org/10.5962/bhl.title.54858

Collinge S. K., Ecology of Fragmented Landscapes, Baltimore-Maryland 2009, s. 1-360. DOI: https://doi.org/10.1353/book.3364

Das Gesicht der Erde, red. E. Neef, Gotha-Liepzig 1978, s. 1-627.

Environmental Aesthetics. Theory, Research and Applications, red. J. L. Nasar, Cambridge-New York-Melbourne-Madrid-Cape Town-Singapore-São Paulo 1988, s. 1-529.

Forman R. T. T., Land Mosaics. The Ecology of Landscapes and Regions, Cambridge-New York-Melbourne-Madrid- Cape Town-Singapore-São Paulo 1995, s. 1-632. DOI: https://doi.org/10.1017/9781107050327

Forman R. T. T., Gordon M., Landscape Ecology, New York 1986, s. 1-324.

Granö J. G., Reine Geografie. Eine Methodologische studie beleuchtet mit Beispielen aus Finland und Estland, „Acta Geographica" (Helsinki) 1929, 2, 2, s. 11-34.

Haase G., Landschaftsökologische Detailunterschung und Naturäumliche Gleiderung, Petermanns Geogr. Mit- teilungen" 1964, 1/2, s. 1-438.

Key Topics in Landscape Ecology, red. J. Wu, R. J. Hobbs, Cambridge 2007, s. 1–297.

Koffka K., Perception: An Introduction to the Gestalt Theory, „Psychological Bulletin" 1922, 19, s. 531-585. DOI: https://doi.org/10.1037/h0072422

Kondracki J., Richling A., Próba uporządkowania terminologii w zakresie geografii fizycznej kompleksowej, „Przegląd Geograficzny" 1983, 55, 1, s. 7-18.

Landscape Boundaries. Consequences for Biotic Diversity and Ecological Flows, red. A. J. Hansen, Di F. Castri, New York-Berlin-Heidelberg-London-Paris-Tokyo-Hong- kong-Barcelona-Budapest 1992, s. 1-452.

Lindenmayer D. B., Fischer J., Habitat Fragmentation and Landscape Change. An Ecological and Conservation Synthesis, Washington-Covelo-London 2006, s. 1-352.

Liro A., Szacki J., Korytarz ekologiczny: przegląd problematyki, „Człowiek i Środowisko" 1993, 17, s. 299-312.

Margalef R., Ecologia, Barcelona 1974, s. 1-252.

Nowa encyklopedia powszechna PWN, red. T. Kotarbiński, t. 5, Warszawa 1997, s. 1-720.

Odum E. P., Podstawy ekologii, Warszawa 1982, s. 1–661.

Orians G., Habitat Selection: General Theory and Application to Human Behaviour, [w:] Evolution of Human Social Behaviour, red. J. S. Lockhard, New York 1980, s. 49-66.

Ostaszewska K., Geografia krajobrazu, Warszawa 2002, s. 1-277.

Patoczka P., Ściany i bramy w krajobrazie, „Seria Architektura. Monografia" (Politechnika Krakowska) 2000, nr 268, s. 1-191.

Pietrzak M., Syntezy krajobrazowe - założenia, problemy, zastosowania, Poznań 1998, s. 1-168.

Richling A., Solon J., Ekologia krajobrazu, Warszawa 2011, s. 1-464.

Schmithüsen J., Allgemeine vegetationsgeographie, Berlin 1968, s. 1-463.

Słownik języka polskiego, red. W. Doroszewski, Warszawa 1996, s. 1-1035.

Tudor C., An Approach to Landscape Character Assessment, [w:] www.gov.uk/natural-England, 2014, ss. 57 [dostęp: 11.4.2016].

Van der Maarel E., Ecotones and Ecoclines are Different. Forum, „Journal of Vegetation Science" 1990, s. 135-138. DOI: https://doi.org/10.2307/3236065

Wejchert K., Elementy kompozycji urbanistycznej, Warszawa 1984, s. 1-279.

Wojciechowski K. H., Problemy percepcji i oceny estetycznej krajobrazu, Lublin 1986, s. 1-283.

Zonneveld I. S., Introduction to,,Cultural aspects of landscape", First Int. Conf. of the IALE, Working Group „Culture and Landscape", Wageningen 1990, s. 58-71.

Zube E. H., Sell J. L., Landscape Perception: Research, Application and Theory, „Landscape Planning" 1982, 9, s. 1-33. DOI: https://doi.org/10.1016/0304-3924(82)90009-0