„Teatr w duszy” młodego Józefa Czechowicza

Jarosław Cymerman

doi:10.61464/siml.168

Opublikowane: 2025-12-291

Tom 27 (2025)

„Teatr w duszy” młodego Józefa Czechowicza

Jarosław Cymerman

Dział: Miscellanea

https://doi.org/10.61464/siml.168

Abstrakt

Artykuł jest poświęcony źródłom teatralnej wyobraźni młodego Józefa Czechowicza, która była głęboko zakorzeniona w tradycji literackiej i teatralnej początku XX wieku, czerpała z polskiego modernizmu, ekspresjonizmu, a także z ówczesnych poszukiwań filozoficznych i religijnych. „Teatr w duszy” to kluczowy motyw obecny w jego literackim debiucie, czyli Opowieści o papierowej koronie, której jednym z najważniejszych wątków jest zmaganie się jednostki z własną tożsamością, tradycją i światem.

Słowa kluczowe:

Józef Czechowicz, awangarda lubelska, teatr polski 1900–1950, metateatr

Inne teksty tego samego autora

Jarosław Cymerman, Józef Czechowicz – krytyk sztuki. Prolegomena , Studia i Materiały Lubelskie: Tom 20 (2017)
Aleksander Wójtowicz, Jarosław Cymerman, "Reflektor" Urwana ścieżka Nowej Sztuki , Studia i Materiały Lubelskie: Tom 21 (2019)

Pobierz pliki

SiML 27 - s. 133-141

Zasady cytowania

Cymerman, J. (2025). „Teatr w duszy” młodego Józefa Czechowicza. Studia I Materiały Lubelskie, 27. https://doi.org/10.61464/siml.168

Cited by / Share

Bibliografia

Bielski Konrad, Most nad czasem, Lublin 1963.

Cymerman Jarosław, W głębinach „świadomości drugich i trzecich”. „Opowieść o papierowej koronie” jako zapis poszukiwań twórczych młodego Czechowicza, [w:] Józef Czechowicz. Od awangardy do nowoczesności, red. Jerzy Święch, Lublin 2004, s. 255–272.

Czechowicz Józef, Notatki pamiętnikowe 1920 roku, [w:] Józef Czechowicz, Pisma zebrane, t. 9: Varia, oprac. Jarosław Cymerman, Aleksander Wójtowicz, Lublin 2013, s. 30–32.

Czechowicz Józef, Opowieść o papierowej koronie, [w:] Józef Czechowicz, Dzieła zebrane, t. 4: Proza, red. Tadeusz Kłak, Lublin 2005, s. 21–50.

Czechowicz Józef, Panorama della letteratura contemporanea polacca, „Polonia-Italia” 1935, nr 1, [przedruk w:] Józef Czechowicz, Pisma zebrane, t. 5: Szkice literackie, oprac. Tadeusz Kłak, Lublin 2011, s. 163–167 (tłum. Agata Kozielska).

Czechowicz Józef, Pisma zebrane, t. 8: Listy, zebrał i oprac. Tadeusz Kłak, Lublin 2011.

Gralewski Wacław, Stalowa tęcza. Wspomnienia o Józefie Czechowiczu, Warszawa 1968.

Horzyca Wilam, Do jednoaktówek – komentarz, [w:] Wilam Horzyca, Polski teatr monumentalny, wybór i oprac. Lidia Kuchtówna, Wrocław 1994, s. 118–123.

Iwaszkiewicz Jarosław, Zenobia. Palmura, „Skamander” 1920, z. 1, s. 19–23; z. 2, s. 77–93

Kłak Tadeusz, Wstęp, [do:] Józef Czechowicz, Koń rydzy. Utwory prozą, zebrał, opracował i wstępem opatrzył Tadeusz Kłak, Lublin 1990, s. 5–50

Miciński Tadeusz, W nurtach Elstery. Urywek z tragedii „Książę Józef Poniatowski”, [w:] Warownia. Zeszyt zbiorowy, Moskwa 1916, s. 56–69.

Natanson Wojciech, Z dziejów polskiej awangardy teatralnej. „Czasu jutrzennego”, „Teatr” 1969, nr 17, s. 22–23.

Norwid Cyprian, Pierścień Wielkiej-Damy czyli: Ex-machina Durejko, oprac. Sławomir Świontek, Wrocław 1990.

Panas Władysław, Poeta i książę. Szkic reinkarnacyjny na urodziny Józefa Czechowicza, „Gazeta Wyborcza. Lublin” 2004, nr 63 (dodatek „Gazeta na urodziny poety”), s. 6–7.

Pollak Seweryn, Posłowie, [do:] Józef Czechowicz, Dwie jednoaktówki i jedno słuchowisko, „Dialog” 1969, nr 9, s. 14–16.

Przybyszewski Stanisław, O dramacie i scenie, „Kurier Teatralny” 1902, nr 1–3, [przedruk w:] Myśl teatralna Młodej Polski. Antologia, wybór Irena Sławińska i Stefan Kruk, Warszawa 1966, s. 59–79

Rostworowski Karol H., Judasz z Kariothu, [w:] Karol H. Rostworowski, Dramaty wybrane, t. 1, wstępem poprzedziła Maria Czanerle, Kraków 1967, s.83–274

Rzewuska Elżbieta, Polski dramat ekspresjonistyczny wobec konwencji gatunkowych, Lublin 1988

Strachówna Jadwiga, O poezji. Wywiad z Józefem Czechowiczem, „W Słońce” 1936, nr 1(2), s. 4–5.

Miciński Tadeusz, W nurtach Elstery. Urywek z tragedii „Książę Józef Poniatowski”, [w:] Warownia. Zeszyt zbiorowy, Moskwa 1916, s. 56–69.

Wyspiański Stanisław, Dzieła zebrane, t. 11, Kraków 1961.

Wyspiański Stanisław, Henryk Pobożny, [w:] Stanisław Wyspiański, Dzieła, t. VII: Rapsody, parafrazy, wiersze, oprac. Leon Płoszewski, Warszawa 1932, s. 115–122

Zięba Józef, Twórczość dramatyczna Józefa Czechowicza, [w:] O teatrze i dramacie. Studia – przyczynki – materiały, red. Edward Krasiński, Wrocław 1989, s. 295–305.